نسبت لاغری در مبحث ۱۰ و مسئلهای به نام ضریب K
کنترل لاغری یکی از سادهترین کنترلهای سازههای فولادی است — یک تقسیم و یک مقایسه. آنچه ساده نیست، بهدست آوردن یکی از سه ورودی آن است: ضریب طول مؤثر K.
متن بند
بند ۱۰-۲-۴-۲ مبحث دهم، حد لاغری را برای اعضایی که برای تحمل نیروی محوری فشاری طراحی میشوند تعیین میکند.
- K — ضریب طول مؤثر، وابسته به شرایط تکیهگاهی و مهاربندی
- L — طول آزاد عضو
- r — شعاع ژیراسیون مقطع حول محور کمانش مورد نظر
«نسبت لاغری (KL/r) اعضایی که برای تحمل نیروی محوری فشاری طراحی میشوند، نباید از ۲۰۰ بیشتر شود.»
چرا K مسئله است
K یک تصمیم طراحی است، نه خروجی تحلیل. در اکسپورتهای معمول ETABS نمیآید و مقدارش بسته به سیستم سازهای بسیار متفاوت است.
فرض K=۱ بیخطر بهنظر میرسد، ولی در واقع در هر دو جهت میتواند غلط باشد: در قاب خمشی K میتواند تا ۲ برسد و فرض ۱ لاغری را کمبرآورد میکند — یعنی عضو مردود «سالم» دیده میشود. در ستون دوسر گیردارِ مهاربندیشده K حدود ۰٫۵ است و فرض ۱ هشدار کاذب میسازد.
وقتی K معلوم نیست، درستترین کار صادر نکردن حکم قطعی است. میتوان L/r را گزارش کرد و گفت «K نامعلوم» — ولی L/r نه کران بالا است نه کران پایین، پس حکم قطعی از آن درنمیآید. حدس زدن K یعنی ساختن حکمی که مبنایش را نداریم.
شعاع ژیراسیون: کدام محور؟
مقطع فولادی معمولاً دو شعاع ژیراسیون دارد (r₃₃ و r₂₂). کنترل باید با کوچکترین مقدار انجام شود، چون کمانش در ضعیفترین جهت رخ میدهد.
این نکته در پیادهسازی خودکار بهسادگی از قلم میافتد: اگر کد اولین ستون منطبق در جدول را بردارد و آن ستون r بزرگتر باشد، لاغری کمبرآورد میشود و عضو مردود سالم گزارش میگردد.
r برابر صفر یعنی «نمیدانیم»، نه صفر
اگر شعاع ژیراسیون در جدول نیامده باشد، عضو باید از کنترل کنار گذاشته و گزارش شود — نه اینکه r=۰ فرض گردد. با صفر گرفتن، لاغری بینهایت میشود و همهٔ اعضا مردود گزارش میشوند.
سیل هشدار کاذب دقیقاً همان چیزی است که مهندس را یاد میدهد گزارش را نبندد و رد شود — و بعد از آن، هشدار واقعی هم دیده نمیشود.
این مقاله مرجع نیست؛ ارجاع به مرجع است. پیش از هر تصمیم طراحی، بند و صفحهٔ ذکرشده را در نسخهٔ رسمی سند کنترل کنید. تأیید نهایی و مسئولیت طراحی با مهندس دارای صلاحیت است.
ببینید CENIA کدام حدها را در برابر متن رسمی راستیآزمایی کرده